Ubuntu

Ubuntu Nedir

Ubuntu, Debian kökenli, kurulum ve kullanım kolaylığı ve düzenli sürüm yükseltmeleriyle öne çıkan bir Linux dağıtımıdır. Canonical Ltd.'nin (Mark Shuttleworth'e ait) sponsorluğunda geliştirilmektedir. Ubuntu'nun hedefi son kullanıcıların ulaşabileceği kolay, hızlı, ücretsiz, güçlü bir işletim sistemi oluşturmaktır. Ubuntu, Zulu dilinde; "Ben, sen sen olduğun için, benim" demektir, aynı zamanda "başkalarına karşı merhametli, şefkatli, iyiliksever" olmak gibi insani değerlerin temel alındığı bir dünya görüşüdür. İnsanlık için Linux (Linux For Human Beings) sloganını kullanan Ubuntu, Debian'dan farklı olarak her 6 ayda bir yeni sürüm; her sürüm için de 18 ay destek sunmaktadır. Ayrıca 3 yıl Masaüstü ve 5 yıl Sunucu sistem desteği sunan ve belli sürelerde bir çıkarılan Uzun Süreli Destek (Long Term Support, LTS) sürümleri de mevcuttur. 8.04 (Hardy Heron) sürümü, Ubuntu'nun 6.06'dan sonra ikinci LTS sürümüdür.

Ubuntu projesinin amacı, her düzey kullanıcının rahat bir biçimde kullanabileceği, tamamen açık kaynaklı ve kararlı bir işletim sistemi oluşturmaktır. Bu bağlamda GNU/Linux hakkında hiç tecrübesi olmayan kişilerin başlaması için ideal bir seçimdir. Özellikleri itibarıyla acemi, tecrübeli ve uzman kitleye de hitap etmektedir.

Tarihçe ve Geliştirme Aşaması

Debian temel alınarak yola çıkılan ilk Ubuntu sürümü 20 Kasım 2004 tarihinde yayımlandı. O zamandan beri her altı ayda bir yeni sürüm yayımlanmaktadır; bu da onu en güncel GNOME (nom diye okunur) arayüzü kullanan dağıtım yapmaktadır. MEPIS, Xandros, Linspire, Progeny ve Libranet gibi diğer Debian tabanlı işletim sistemlerinin aksine Ubuntu, Debian'ın felsefesine sadık kalmış ve özgür bir yazılım olarak yoluna devam etmiştir.

Ubuntu logosu ilk sürümden beri aynıdır. Elde çizilmiş ve şimdi ubuntu-title adlı bir yazıtipi olan bu logo Andy Fitzsimon tarafından yapılmıştır. Logosundaki işlenen temada insanlar arasındaki eşitliğe ve kardeşliğe dikkat çekmektedir.

Ubuntu paketlerinin çoğunluğu Debian projesinin kararsız bölümünden derlenir. Ubuntu ve tüm resmi türevleri .deb paketleri ve APT tabanlı paket yöneticilerini kullanır.

Ubuntu projesi, paketlerle ilgili bazı konularda Debian ile ortak çalışmaktadır. Ubuntu'ya yüklenen paketler Debian'ın kararlılık seviyesi için bir deneme ortamı yaratmaktadır. Öte yandan Ubuntu ve Debian çok sayıda kişi tarafından yeterince beraber çalışmamakla suçlanmaktadır; zira Ubuntu .deb'leri ve Debian .deb'leri birbiriyle uyumlu değildir. Her ne kadar çok sayıda Debian geliştiricisi aynı zamanda Ubuntu'nun gelişimine yardım ediyor olsa da Debian'ın kurucusu Ian Murdock Ubuntu'nun ayrı bir proje olduğunu ve Debian ile yeterince ortak noktaya sahip olmadığını belirtmiştir.

Özellikleri

Kurulum

Kurulumu oldukça kolay olan Ubuntu; kurulum kolaylığında Windows Vista, SuSE, Mandriva ve Fedora Core gibi kolay kurulum ile ün yapmış işletim sistemlerini arkasında bırakmıştır. Kurulum için CD versiyonunda önce işletim sisteminin canlı cd olarak açılması gerekir, DVD versiyonunda text mod ile kuruluma başlanabilir. Bundan sonra kurulum sadece "install" simgesine tıklayıp birkaç ileri düğmesine basmaktan ibarettir. Kurulum sırasında işletim sistemi üzerinde istediğiniz her şeyi yapabilirsiniz, ancak değişiklikler yeni kurduğunuz sisteme aktarılmamaktadır.

Kullanım

Kullanışlılık üzerine odaklanılmış bir dağıtım olan Ubuntu'da çok sayıda değişik kullanım özelliği bulunmaktadır.

• Diğer Linux dağıtımlarının aksine, Ubuntu'da su(super user) komutu yerine sudo kullanılır. Ancak bir terminal komutu ile bu durum diğer dağıtımlardaki gibi ayarlanabilir.
• Çok sayıda açık kaynaklı yazılım ile birlikte gelmektedir; OpenOffice.Org, Mozilla Firefox, Pidgin ve Gimp gibi.
• Yüklü olan diğer işletim sistemlerinden bazı kullanıcı özellikleri içe aktarılabilmektedir; sık kullanılanlar ve duvar kağıdı gibi.

Paketler

Debian'ın APT (Advanced Package Tool) paket sistemini kullanan Ubuntu, kaynak listenizi (sources list) de genişletmeniz halinde 25.000 den fazla paketi internetten indirip kurmaya hazırdır. APT programının görsel arayüzü olan Synaptic paket yöneticisi ile Ubuntu depolarından istediğiniz paketi arayıp kurabilirsiniz. İstediğiniz bir paketi seçtiğiniz zaman onun çalışması için gerekli tüm diğer paketleri/bağımlılıkları kendiliğinden seçilip yüklenecektir.

Paket Sınıflandırılması:

	Özgür Yazılım	Özgür Olmayan Yazılım
Desteklenen	Main (Ana)	Restricted (Kısıtlı)
Desteklenmeyen	Universe (Evrensel)	Multiverse (Evrensel Olmayan)

Buradaki özgür yazılım ibaresi, Ubuntu'nun lisans şartlarını karşılayan yazılımlara verilen addır. Main, Restricted, Universe ve Multiverse ise bu yazılımların indirilebildiği depolardır.

Görsellik

Ubuntu GNOME masaüstü ortamı ile gelmektedir. GNOME'un temel felsefesi olan sadelik aynen Ubuntu masaüstünde de yer almaktadır. KDE masaüstü yöneticisini tercih eden kullanıcılar Kubuntu'yu, XFCE'yi tercih edenler ise Xubuntu'yu edinebilir veya yüklü Ubuntu'larına kubuntu-desktop, xubuntu-desktop paketlerini yükleyebilirek istedikleri masaüstü ortamını kullanabilirler.

Ubuntu 7.10 sürümünden itibaren Compiz Fusion adlı 3 boyutlu yazılımla birlikte gelmektedir. Bu yazılım, 3 boyutlu masaüstü ve jöle gibi pencereler başta olmak üzere çok sayıda görsel efekt içermektedir.

Ticari Lisanslı Yazılımlar

Ubuntu, bazı ticari kapalı kaynak yazılımları doğrudan bünyesinde barındırmamaktadır. Bunların arasında;

• Bölge ayarı yapılmış DVDleri çözebilen(dekoder) yazılımlar. Her ne kadar özgür Libdvdcss kütüphanesi bu işlevi yerine getirebiliyorsa da kimi ülkelerde yasadışı sayıldığı için Ubuntu'yla hazır gelmemektedir. Bu paketin sonradan yüklenmesiyle sorun giderilebilir.
• WMV ve MP3 gibi bazı ticari ses formatlarının çözücüleri. Sonradan bu kütüphanelerin eklenmesiyle sorun giderilebilir.
• Çok sayıda ticari tarayıcı eklentisi. Örneğin Adobe Flash, dahili olarak bulunmamakla beraber "flashplugin-nonfree" paketinin multiverse depolarından indirilmesiyle kullanılabilir. Ya da daha basiti, Firefox'la flash kullanılan bir siteye girilip, "Eksik eklentileri yükle" yazısına tıklanabilir.

Sürümler

Ubuntu, altı ayda bir sürüm çıkartmaktadır. Sürüm numarası çıktığı yıl ve ayı işaret eder. Örnek olarak Ubuntu 4.10, 2004 yılının 10'uncu ayında sunulmuştu.

Ubuntu sürümlerinin tarihe göre sırası ve sürüm iminlerinin anlamları:

20 Ekim 2004 - 4.10 - Warthy Warthog (Afrika Yaban Domuzu)

8 Nisan 2005 - 5.04 - Hoary Hedgehog (Kirpi)

13 Ekim 2005 - 5.10 - Breezy Badger (Porsuk)

1 Haziran 2006 - 6.06 - Dapper Drake (Suna Ördek)

26 Eylül 2006 - 6.10 - Edgy Eft (Semender)

19 Nisan 2007 - 7.04 - Feisty Fawn (Karaca)

18 Ekim 2007 - 7.10 - Gutsy Gibbon (Asya Maymunu [Jibon])

24 Nisan 2008 - 8.04 - Hardy Heron (Balıkçıl [Bir Tür kuş])

30 Ekim 2008 - 8.10 - Intrepid Ibex (Dağ Keçisi)

23 Nisan 2009 - 9.04 - Jaunty Jackalope (Antilop Tavşanı)

29 Ekim 2009 - 9.10 - Karmic Koala (Keseli Ayı)

29 Nisan 2010 - 10.04 - Lucid Lynx (Vaşak)

10 Ekim 2010 - 10.10 - Maverick Meerkat (Mirket)

Detaylı bilgi için Ubuntu'da Sürüm İsimleri ve Anlamları maddesine bakabilirsiniz.

Türevleri

Resmi Türevler

Ubuntu'nun, felsefesini paylaşan ancak farklı alışkanlıklara sahip kullanıcılar için birçok farklı türevi oluşturulmuştur, bunlar:

• Kubuntu, GNOME yerine KDE masaüstü ortamı kullanan türevi, ShipIt ile sipariş edilebilir.
• Edubuntu, eğitim amaçlı olan türevi, ShipIt ile sipariş edilebilir.
• Xubuntu, Xfce masaüstü ortamına sahip olan "hafif" sürümü şu an için ShipIt ile sipariş edilememektedir.
• Lubuntu, LXDE masaüstü ortamına sahip olan "hafif" sürümü.
• Ubuntu Studio, Ubuntu'ya yüksek çokluortam desteği eklemek için geliştirilmiştir. Profesyonel düzeyde ses görüntü ve vidyo işleme yazılımları barındırmaktadır. Bunların tamamı açık kaynaklıdır.
• Gobuntu Free Software Foundation'un dört temel özgürlük ilkesine uygun şekilde geliştirilen sürümdür.
• Ubuntu JeOS (İnglizce "Juice" kelimesi gibi telaffuz edilir) özellikle sanal makina uygulamaları için geliştirilmesi planlanan en yeni resmi projedir.

Resmi Olmayan Türevler

Ubuntu projesinin kullanışlılığı ve uyumluluk kolaylığı sebebiyle çok sayıda resmi olmayan türevi geliştirilmiştir, başlıcaları;

• Ubuntu Mobile and Embedded Edition, Mobil cihazlarda kullanılmak üzere geliştirilen bir ubuntu sürümüdür.Maemo adlı masaüstü ortamı kullanmaktadır.
• Elbuntu, Enlightenment (E17) masaüstü ortamı tabanlı, yüksek performans ve güçlü masaüstü efektleri içeren bir sürümdür.
• Fluxbuntu, Fluxbox masaüstü ortamına sahip olan "daha hafif" sürüm. Sony Playstation 3'den mobil araçlara kadar çok sayıda cihazda çalışabilmektedir.
• Freespire Ubuntu'nun aksine ticari yazılım ve sürücüler içeren , KDE kullanan sürüm.
• gNewSense Özgür yazılım Derneği (FSF) tarafından desteklenen "tamamen özgür" sürüm.
• Google firmasının Goobuntu adında bir Linux dağıtımı hazırlamakta olduğu haberleri yayılırken Google'ın yaptığı açıklamaya göre bu dağıtımı şirket dışına çıkarmak gibi bir amaçları olmadığını sadece kendi kullanımları için olduğu açığa çıkmıştır.
• gOS, Enlightenment masaüstü ortamı ve google yazılımlarını biraraya getiren sürüm.
• Geubuntu, İtalyan İntilinux grubunun hazırladığı ve Enlightenment masaüstü ortamını kullanan bir başka Ubuntu tabanlı dağıtım.
• Guadalinex, Debian-Tabanlı bir dağıtımdır. İspanyanın andalucia eyaletinde kamu kullanımı için geliştirilmektedir.
• ImpiLinux, Güney Afrika'nın devlet işlerinde kullanılmak üzere geliştirilen bir türevi
• Kiwi Linux, i386 mimarisi için optimize edilmiş, macarca ve romence destekli sürümdür.
• Linux Mint, kolay kullanım amaçlı bir Ubuntu türevi.
• mEDUXa Kanarya Adaları'nda eğitim amaçlı geliştirilen sürümdür.
• Molinux İspanya'nın Castile La Mancha bölgesi istihbarat teşkilatı tarafından geliştirilen sürüm.
• Mythbuntu MythTV yayınlarını Ubuntu ile birleştirmeyi amaçlayan yazılımdır.
• nUbuntu, güvenlik araçlarıyla donatılmış bir türevi
• UbuntuME (Ubuntu Muslim Edition) Kur'an programı ve internet içerik filtresi içeren sürümdür.
• Ubuntu Christian Edition (Ubuntu CE) incil programları ve hristiyanlara öğütler içeren ubuntu sürümü.
• Ubuntu Satanic Edition, sloganı, lanetlenmiş linux olan ve satanist öğeler barındıran linux dağıtımı.
• zUbuntu, IBM zSeries makineleri için düzenlenmiş türevi

Edinme

Yazılımı, üretici sitesinden indirebileceğiniz gibi aynı zamanda kargo masrafı bile ödemeden adresinize sipariş edebilirsiniz. Bütün dünyaya gönderi yapılmakta ve yaklaşık olarak 8-10 gün içerisinde elinize ulaşmaktadır. Önemli bir nokta olarak şunu unutmamakta yarar vardır; Türkiye ve diğer ülkelere gönderilen kargoların ulaşması için ortalama 1 aylık bir zaman dilimi gerekli olabilir. Siparişi aşağıdaki adresten verebilir ve takibini yapabilirsiniz.

Sipariş Formu

{{#if: Dağıtımlar|

Linux dağıtımları

{{#if: Dağıtımlar| }}{{#if: | }}{{#if: | }}{{#if: | }}{{#if: | }}{{#if: | }}{{#if: | }}{{#if: | }}{{#if: | }}{{#if: | }} Dağıtımlar Arch Linux · CentOS · Debian · Fedora Core · Gentoo · Knoppix · Mandriva · Red Hat · Slackware · SuSE · Pardus · Ubuntu · daha fazlası… {{{grup2}}} {{{liste2}}} {{{grup3}}} {{{liste3}}} {{{grup4}}} {{{liste4}}} {{{grup5}}} {{{liste5}}} {{{grup6}}} {{{liste6}}} {{{grup7}}} {{{liste7}}} {{{grup8}}} {{{liste8}}} {{{grup9}}} {{{liste9}}} {{{grup10}}} {{{liste10}}}

}}