Man

Ubuntu Türkiye Wiki sitesinden
Şuraya atla: kullan, ara

İSİM

man - kılavuz sayfalarını biçimler ve görüntüler manpath - man sayfalarının aranacağı yolu gösterir

KULLANIM

        man [-acdfFhkKtwW] [--path] [-m sistem] [-p dizge] [-C ayar-dosyası]
           [-M dosyayolu] [-P sayfalayıcı] [-S bölüm-listesi] [bölüm]
           isim ...

AÇIKLAMA

man kılavuz sayfalarını biçimler ve görüntüler. Şayet bölüm belirtilirse, man komutu bu bölümdeki kılavuzla ilgilenecektir. isim genellikle, bir komut, işlev ya da dosyanın ismi olarak kılavuz sayfasının adıdır. Bununla birlikte, şayet isim bir bölü (/) işareti içeriyorsa, man komutu bunu bir dosya belirimi gibi kabul edecektir. Böylece man ./foo.5 ve hatta man /cd/foo/bar.1.gz şeklinde bile komut uygulanabilir. Kılavuz sayfası dosyalarını man'ın nerede aradığı aşağıda açıklanmıştır.

SEÇENEKLER

 
        -C ayar-dosyası
              Kullanılacak   ayar   dosyası   belirtilir,   öntanımlı   olarak
              /etc/man.config'dir (man.conf(5)'a bakınız.)

       -M dosyayolu
              Man   sayfalarının   aranacağı   dizinler  belirtilir.  Dizinler
              `:'larla ayrılır. Boş liste  -M  hiç  kullanılmamış  gibi  işlem
              görür. KILAVUZ SAYFALARININ ARAMA YOLU bölümüne bakınız.

       -P sayfalayıcı
              Kullanılacak sayfalayıcı uygulamasını belirtmek için kullanılır.
              Bu  seçenek  MANPAGER  ortam  değişkenini   umursamaz.   Komutun
              kullanılmasından  sonra  PAGER  değişkeni  tekrar devreye girer.
              Öntanımlı sayfalayıcı olarak,  man  komutu   /usr/bin/less  -isr
              kullanır.

       -S bölüm-listesi
              Aranacak kılavuz bölümlerinin `:' ayraçlı listesi belirtilir. Bu
              seçenek MANSECT ortam değişkenini umursamaz.

       -a     Öntanımlı   olarak,   man   bulduğu   ilk   kılavuz    sayfasını
              görüntüledikten  sonra  devreden  çıkacaktır.  Bu  seçenek  ile,
              sadece bulunan ilk kılavuz   sayfasının  değil,  isimle  eşleşen
              bütün sayfaların gösterilmesi sağlanır.

       -c     Bir  güncel  cat  sayfası  mevcut olsa bile man sayfasını tekrar
              biçimler. Bu seçenek sadece, cat  sayfasının  farklı  bir  ekran
              genişliği  için  derlenmiş  olduğu  ya  da  evvelce  biçimlenmiş
              dosyanın bozulması halinde kullanılırsa anlamlıdır.

       -d     Man  sayfasını  görüntülemez,  sadece  hata  ayıklama  bilgileri
              basar.

       -D     Yukarıdaki  seçenekten farklı olarak man sayfasını görüntülediği
              gibi hata ayıklama bilgilerini de basar.

       -f     whatis ile aynıdır.

       -F, --preformat
              Sadece biçimler, göstermez.

       -h     Tek satırlık bir yardım iletisi basar ve çıkar.

       -k     apropos ile aynıdır.

       -K     Bütün man sayfaları içinde, belirtilen dizgeyi arar.  UYARI:  Bu
              işlem, muhtemelen, çok yavaş olacaktır. Bir bölüm belirtmek daha
              uygundur (sadece bir fikir vermesi açısından: 500 man sayfasının
              aranması bir dakika sürer)

       -m sistem
              İsmi   belirtilen   sistem  üzerinde  aranacak,  başka  bir  man
              sayfaları kümesi tanımlar.

       -p dizge
              nroff veya troff'dan önce  çalıştırılacak  önişlemci  dizilimini
              belirtmek  için  kullanılır.   Her  kurulum  bütün önişlemcilere
              sahip değildir. Bazı önişlemciler ve  bunları  belirten  harfler
              şunlardır: eqn (e), grap (g), pic (p), tbl (t), vgrind (v),refer
              (r).  Bu seçenek MANROFFSEQ ortam değişkenini yok sayacaktır.

       -t     Kılavuz sayfasını standart çıktıya  akterırken  biçimlemek  için
              /usr/bin/groff   -Tps  -mandoc  kullanır.   /usr/bin/groff  -Tps
              -mandoc'dan  çıktısının  basılmadan   önce   bazı   filtrelerden
              geçirilmesi gerekebilir.

       -w, --path
              Aslında  man  sayfalarını görüntülemez, sadece biçemlenecek veya
              görüntülenecek dosyaların bulunduğu yerleri  bildirir.  Herhangi
              bir   argüman   belirtilmemişse,   man   komutu  tarafından  man
              sayfalarını bulmak için  aranan  dizinlerin  listesini  standart
              çıktıdan  görüntüler.  Şayet  manpath,  man'e  bir  bağ  ise, bu
              durumda "tr-manpath" ile "tr-man --path" eşdeğerdir.

       -W     -w gibidir, fakat  her  satıra  tek  bir  dosya  ismi  basar  ve
              herhangi  bir ek bilgi vermez. man -aW man | xargs ls -l benzeri
              kabuk komutlarında oldukça faydalıdır.

CAT SAYFALARI

Tekrar ihtiyaç duyulduğunda man sayfalarının biçimlenme zamanını kazanmak için, man komutu biçimlenmiş man sayfalarını kaydetmek isteyecektir. Geleneksel olarak DİZİN/manX içindeki sayfaların biçimlenmiş halleri, DİZİN/catX içinde tutulur. Fakat, man dizini ile cat dizini arasındaki diğer eşleşmeler /etc/man.config içinde belirtilebilir. Gerekli cat dizini yoksa, hiçbir cat sayfası kaydedilmeyecektir. Satır uzunluğu 80 karakterden farklı biçimlenmiş hiçbir cat sayfası kaydedilmez. man.conf dosyası NOCACHE içeriyorsa hiçbir cat dosyası kaydedilmez. bir man kullanıcısına, man suid yapmak mümkündür. Böylece, bir cat dizininin sahibi man kullanıcısı ve izinler 755 (sadece man tarafından yazılabilir) ve cat dosyalarının sahibi man kullanıcısı ve izinleri 644 veya 444 (sadece man kullanıcısı tarafından yazılabilir veya hiç kimse yazamaz) iken, herhangi bir normal kullanıcı cat sayfalarını değiştiremez veya bu dizine başka dosyalar koyamaz. Şayet man, suid olarak tanımlanmamışsa, bütün kullanıcıların cat sayfalarını buraya bırakmasını istersek, cat dizininin izinleri 777 olmalıdır.

-c seçeneği, bir cat sayfası var olsa bile, sayfanın tekrar biçimlenmesini sağlar.


KILAVUZ SAYFALARININ ARAMA YOLU

man komutu kılavuz sayfalarını bulmak için, verilen seçeneklere, ortam değişkenlerine, /etc/man.config ayar dosyasına ve bazı yerleşik ve geleneksel yapılara dayanan oldukça karışık bir yöntem kullanır.

İlk olarak, isim argümanı bölü (/) karakterini içeriyorsa, man komutu bunu dosyanın kendi belirtimi olarak kabul eder ve arama yapılmaz.

isim argümanı bölü (/) karakterini içermediği normal durumlarda, aranan kılavuz sayfası ile alakalı olabilecek bir dosyayı bulmak için çeşitli dizinleri araştırır.

Şayet -M dosyayolu seçeneğini belirtirseniz, dosyayolu `:' ayraçlı dizin listesindeki dizinler man komutunun arayacağı dizinlerdir.

Şayet -M belirtilmemiş ama MANPATH ortam değişkeni belirtilmiş ise, bu değişkenin değerindeki dizin listesi man komutunun arayacağı dizinlerdir. Şayet -M veya MANPATH ile dizin listesi açıkça belirtilmemiş ise, man komutu /etc/man.config ayar dosyasında tanımlanmış olan kendi dizin listesini esas alır. Ayar dosyasındaki MANPATH deyimleri, aramada kullanılacak ek dizinleri tanımlar. Bununla birlikte, MANPATH_MAP deyimleri sizin arama yollarınıza eklenir, tabii ki bu sizin komut arama yolunuza bağlıdır (mesela: sizin PATH ortam değişkeninize). Komut arama yolunda olabilecek her bir dizin için, kılavuz sayfaları arama yoluna eklenebilecek bir dizin MANPATH_MAP deyimi içinde tanımlanır. man komutu PATH değişkenine bakar ve uygun dizinleri kılavuz sayfaları arama yoluna ekler. Böylece, MANPATH_MAP'in tam olarak kullanımında, man xyz komutu ile xyz komutunu verdiğinizde çalışacak uygulamanın kılavuz sayfasını elde edersiniz. Ek olarak, komut arama yolundaki (bundan sonra `komut dizini' olarak anılacaktır) MANPATH_MAP ifadesine sahip olmayan herbir dizin için, man komutu, man dizinini, komut dizini altında veya komut dizininin üst dizininin altdizinlerinde arar. /etc/man.config içerisine NOAUTOPATH deyimini ekleyerek bu yakınlık aramasını iptal edebilirsiniz.

Yukarıda tarif edilen arama yolu içerisindeki her bir dizinde, man komutu, bölüm olarak isteğe bağlı bir numara ve olası bir sıkıştırma sonekiyle konu.bölüm isimli dosyayı arar. Şayet böyle bir dosya bulamaz ise, N kılavuz bölüm numarası olmak üzere manN veya catN adlı altdizinlere bakar. Şayet dosya catN altdizininde bulunursa, man bu dosyası biçimlenmiş kılavuz sayfaları dosyası (cat sayfaları) olarak kabul eder. Aksi durumda, man bu sayfaların biçimlenmediği varsayar. Her ikisi durumda da dosya bilinen bir sıkıştırma biçimine sahip sonek taşıyorsa (örneğin; .gz), man bu dosyanın gzipli olduğunu kabul eder. Belirli bir konu için, man komutunun bir kılavuz sayfasını nerede bulacağını (veya bulup bulamayacağını) görmek için --path (-w) seçeneğini kullanın.

ORTAM DEĞİŞKENLERİ

MANPATH

Şayet MANPATH belirtilmiş ise, man komutu burada belirtilen yolu kılavuz sayfalarını aramak için kullanacağı yol olarak kabul eder ve otomatik arama yolu ile ayar dosyasındaki ayarlar yok sayılır, ama -M seçeneği MANPATH ile belirtilen yolun da yok sayılmasını sağlar. KILAVUZ SAYFALARININ ARAMA YOLU bölümüne bakınız. MANPL Şayet MANPL belirtilmiş ise, görüntülenecek sayfa uzunluğunu belirlemek için bu değişkeninin değeri kullanılır. Aksi halde, bütün man sayfası tek (ve muhtemelen uzun) bir sayfa halinde görüntülenir.

MANROFFSEQ

Şayet MANROFFSEQ belirtilmiş ise; bu değişkenin değeri, nroff veya troff çalıştırılmadan önce çalıştırılacak önişlemcileri belirlemek için kullanılır. Öntanımlı olarak, sayfalar nroff'tan önce tbl önişlemcisinden geçirilirler.

MANSECT

Şayet MANSECT belirtilmiş ise; bu değişkenin değeri hangi kılavuz bölümünün araştırılacağını belirlemek için kullanılır.

MANWIDTH

Şayet MANWIDTH belirtilmiş ise, bu değişkenin değeri kılavuz sayfasının ne genişlkte görüntüleneceğini belirtmek için kullanılır. Belirtilmemişse sayfa tam ekran genişliğinde görüntülenir.

MANPAGER

Şayet MANPAGER belirtilmiş ise; bu değişkenin değeri kılavuz sayfasını görüntüleyecek programın adını tayin etmek için kullanılır. Belirtilmemişse, PAGER kullanılır. Eğer hiçbir değer yok ise, /usr/bin/less -isr kullanılır. LANG Şayet LANG belirtilmiş ise; bu değişkenin değeri, man komutunun kılavuz sayfası için ilk bakacağı altdizini belirtir. Böylece, `LANG=dk man1 foo' komutu, man'in, foo kılavuz sayfaları için ilk olarak .../dk/man1/foo.1, eğer bu dosya bulunamazsa, .../man1/foo.1 dosyasına bakmasını sağlar. Buradaki `...' arama yolunda tanımlı bir dizindir.

NLSPATH, LC_MESSAGES, LANG

NLSPATH ve LC_MESSAGES çevre değişkenleri (veya ikincisinin olmadığı durumlarda LANG değişkeni) mesaj kataloğunu konumlamada rol oynar. (İngilizce sayfalar derlenmiştir ve İngilizce için kataloğa gerek yoktur.) Ayrıca man tarafından çağrılan col(1) gibi uygulamaların LC_CTYPE'ı kullandığını unutmayın.

PATH PATH, kılavuz sayfaları dosyaları için arama yolunu tayin etmeye yardımcı olur. KILAVUZ SAYFALARININ ARAMA YOLU bölümüne bakınız

SYSTEM Öntanımlı olarak gelen bir sonraki sistem ismini almak için kullanılır (-m seçeneği ile birlikte kullanmak için).

İLGİLİ BELGELER

        apropos(1), whatis(1), less(1), groff(1), man.config(5).


YAZILIM HATALARI

  -t seçeneği sadece troff benzeri bir uygulama yüklü ise çalışır.


İPUÇLARI

        .emacs dosyanıza

       (global-set-key [(f1)] (lambda () (interactive) (manual-entry (current-word))))

       satırını  eklerseniz,  F1'e bastığınız zaman imlecin üzerinde bulunduğu
       kütüphane çağrısının man sayfası açılır.

       Bir man sayfasını  düz  metin  halinde,  tersbölüler  ve    altçizgiler
       olmadan, görmek isterseniz

       # man foo | col -b > foo.mantxt

       komutunu vermeyi deneyin.

ÇEVİREN

Yalçın Kolukısa <yalcink01 (at) yahoo.com>, Kasım 2003

İlgili maddeler

Unix komutları (daha fazla)
Dosya dizgesi catcdchmodchgrpchowncksumcmp cpdddudf fsckfuserlnlslsattrlsofmkdirmountmvpwdrm rmdirsplittouchumask
Süreç ve görev yönetimi atchrootcroncrontabexitkillkillallnicepgreppidofpkillpspstreesleeptimetopwait
Kullanıcı ortamı envfingeridlognamemesgpasswdsusudouptimewwallwhowhoamiwrite
Metin işleme awkcommcsplitcutdiffedexfmtheadiconvjoinlessmorepastesedsortstringstailtalktruniqvivimwcxargs
Kabuk programlama aliasbasenamedirnameechoexprfalseprintftesttrueunset
Ağ Araçları inetdhostifconfignetcatnetstatnslookuppingrlogintraceroute
Arama findgreplocatewhereiswhich
Diğer aproposbannerbccalcleardateddfilehelphistoryinfolplprmanpaxsizeteetputtypeunamewhatisyes